IndonesieNU

Brute moorden in Bersiaptijd

Brute moorden in Bersiaptijd

18-11-2013 | Slachtoffers aan Nederlandse en Indonesische zijde
De Bersiapperiode is zonder twijfel een zwarte bladzijde in de geschiedenis van Indonesië én die van Nederland. Ofschoon er zoveel doden zijn gevallen, krijgt die periode nauwelijks een plekje in de Nederlandse en de Indonesische geschiedenis.
'Ik begrijp dat de Indonesische regering geen zin in een onderzoek heeft, omdat ze niet trots zullen zijn op de Bersiap. Nederlandse diplomaten in Jakarta worden nerveus van een onderzoek, omdat dit hun leven gecompliceerder kan maken. Terwijl zo'n onderzoek natuurlijk hoogstnoodzakelijk is', aldus de Amerikaanse historicus William Frederick in Trouw.

De golf van geweld tegen inwoners in Nederlands-Indië komt ook ter sprake in een opiniestuk van Abdul Wahid, een Indonesische geleerde die onderzoek doet in Leiden. Zijn stuk, dat onlangs in The Jakarta Post verscheen, is gebaseerd op het onderzoek van bovengenoemde Amerikaanse historicus. Een artikel over  het onderzoek van William Frederick staat in het Britse wetenschappelijke blad Journal of Genocide Research (2012).


     Strijd om Surabaya


Abdul Wahid noemt de strijd om Surabaya als 1 van de meest gewelddadige gebeurtenissen in de Nederlandse/Indonesische geschiedenis. Geallieerde troepen - bondgenoten van Nederland - zetten op 10 november 1945 de aanval in op de Oost-Javaanse stad. 40.000 mensen kwamen daarbij om het leven.

'Die gebeurtenis werd niet alleen uitgelokt door de moord op de Engelse generaal Mallaby', schrijft Wahid, 'maar ook door verschillende verslagen over moordpartijen op Indo-Europese gezinnen in Indonesië'. 

Historicus Frederick vond een brief van de Britse Kolonel LHO Pugh, plaatsvervangend commandant in Indonesië. In de brief stond het volgende: 'straf de Indonesiërs [...] die de Britse officier hebben onthoofd, op brute wijze Nederlandse burgers hebben vermoord, onder wie vrouwen en kinderen […]'

Volgens Frederick verwijst de brief naar de moord op honderden Nederlandse en Euraziatische burgers, die net uit de Japanse interneringskampen werden vrijgelaten, door Indonesische militie- en jeugdgroepen in oktober 1945. Ook veel Chinezen en andere Indonesische minderheden zoals Ambonezen en Timorezen, die ervan werden verdacht Nederlandse spionnen te zijn of pro-Nederland te zijn, kwamen bij die moordpartijen om het leven. 


     Zwarte bladzijde in de Indonesische/Nederlandse geschiedenis


Abdul Wahid beschouwt de moorden, gepleegd in de periode september 1945 - begin 1946 als 1 van de zwartste bladzijden in de Indonesische/Nederlandse geschiedenis. 

Volgens de Amerikaanse historicus William Frederick bestonden de daders niet alleen uit Indonesische onafhankelijkheidsstrijders of criminelen, maar ook uit Indonesische legerofficieren. Anders dan in andere delen van Java, werden de moorden in Surabaya gepleegd op een systematische manier, niet alleen door onopgeleide dorpsbewoners maar ook door de opgeleide jeugd. 


     Nauwelijks aandacht


Deze periode, die ook de Bersiaptijd wordt genoemd, krijgt nauwelijks een plekje in de Nederlandse en de Indonesische geschiedenis, terwijl het aantal doden in die periode enorm was: 25.000 Nederlanders en Euraziaten, 10.000 Chinezen en duizenden mensen uit de Indonesische minderheidsgroepen, aldus Abdul Wahid in The Jakarta Post. 

In Trouw zegt de Amerikaanse historicus Frederick dat hij nog steeds de tendens bespeurt 'bij zowel niet-Indonesiërs als Indonesiërs om die revolutie als min of meer onschuldig en, althans op wereldschaal, als niet zo gewelddadig te beschouwen'. 

Bron: Trouw via de Volkskrant, The Jakarta Post
Foto: Peristiwa 10 november 1945 dalam lukisan

Gerelateerde artikelen

VN-Tribunaal voor Nederland?

VN-Tribunaal voor Nederland?

16-01-2014 | Politionele acties
Met update. Het Comité Nederlandse Ereschulden (KUKB) in Indonesië wil via de VN-Veiligheidsraad een rechtsz...
Meer »