IndonesieNU

Guru Bangsa Tjokroaminoto nieuwe tempo doeloe film

Guru Bangsa Tjokroaminotonieuwe tempo doeloe film

31-10-2014 | Artikel
'Guru Bangsa Tjokroaminoto' is de nieuwe film van de Indonesische regisseur Garin Nugroho over de Indonesische nationalist Tjokroaminoto en het ontstaan van de Sarekat Islam. De film speelt zich af in de koloniale periode, toen Indonesië nog Nederlands-Indië heette en het een kolonie was van Nederland. Ook een aantal Nederlandse acteurs speelt mee in deze 'tempo doeloe'-film. Indonesiënu had een gesprek met Arjan, een van de Nederlandse acteurs die een rol in 'Guru Bangsa Tjokroaminoto' heeft weten te bemachtigen.
Arjan die de rol van Douwe Adolf Rinkes speelt - adviseur Inlandse Zaken van de gouverneur-generaal - vindt dat hij qua uiterlijk best wel veel gelijkenissen vertoont met Rinkes: 'Als ik geschoren ben, met mijn haar wat naar achter, dan lijk ik erg op hem.'

Arjan vertelt dat hij geen enkele filmervaring heeft. Het is de eerste keer dat hij auditie heeft gedaan. Het castingteam van de film vond Arjan blijkbaar heel geloofwaardig overkomen, en gaf hem de rol van Douwe Adolf Rinkes.

rinkes arjanodw

Na de afschaffing van het cultuurstelsel aan het einde van de negentiende eeuw, brak voor Nederlands-Indië een nieuw tijdperk aan [Lees hier meer over het cultuurstelsel]. De ethische politiek deed haar intrede. Voor de inheemse bevolking veranderde er in de praktijk echter niet veel. Velen leefden in armoede en konden geen onderwijs volgen.

Oemar Said Tjokroaminoto (Tjokro), geboren uit een adellijke Javaanse familie met een islamitische achtergrond, zag dit alles met lede ogen aan. Hij zei zijn comfortabel leventje vaarwel en besloot te gaan werken als havenarbeider. Hij wilde de pijn ervaren die zijn landgenoten ook voelden.

tjokro rinkes

Ondertussen vergat Tjokro niet het belangrijkste doel dat hij voor ogen had, namelijk te strijden voor zijn geliefde volk. Hij richtte de Sarekat Islam op, een van de eerste officiële en grootste inheemse organisaties in Nederlands-Indië met een ledental van twee miljoen. Via de Sarekat Islam streed Tjokro voor gelijke rechten voor de inheemse bevolking.

Zijn toespraken wisten duizenden mensen op de been te brengen. De Nederlands-Indische overheid hield de ontwikkeling van de Sarekat Islam nauwlettend in de gaten.

In zijn woning in Surabaya, Oost-Java, organiseerde Tjokro regelmatig bijeenkomsten. Zijn leerlingen kwamen hier bijeen om te discussiëren. In dit eenvoudig onderkomen is een van Indonesië's grootste leiders geboren: de grondlegger van de Indonesische Republiek, Soekarno.

rinkes
Foto: www.rinkes.nl

Arjan legt ons uit dat Douwe Adolf Rinkes van het Bureau voor Inlandse Zaken een oogje in het zeil moest houden en de gangen van Tjokro moest nagaan. Hij vormde als het ware een brug tussen de overheid en de inheemsen. Rinkes sprak namelijk Javaans en wist veel van de islam. Hij was immers de beste leerling van de beroemde Nederlandse islamgeleerde Snouck Hurgronje.

Tjokro en Rinkes deelden de visie dat islam en politiek gescheiden moesten blijven en dat zelfstandigheid en onafhankelijkheid niet door revolutie maar door evolutie gerealiseerd moesten worden. Rinkes leverde een belangrijke bijdrage aan de groei van de Sarekat Islam. Maar het wantrouwen dat Tjokro had in Rinkes bleef bestaan, wat ook in de film naar voren komt, vertelt Arjan. 'Ben je een spion voor de Nederlanders en maak je gebruik van mij, of zijn we vrienden?', die vraag bleef Tjokro altijd bezighouden.

rinkes arjanodw

De film speelt zich in zijn geheel af in Indonesië. De scènes zijn opgenomen in Fort Willem I in Ambarawa, het station van Tuntang en in Semarang, onder meer in de oude schouwburg en een klenteng – Chinese tempel – in het oude stadsdeel.

Ook zijn er scènes opgenomen in Yogyakarta, onder meer in Taman Sari (het waterpaleis van de sultan) en de Universiteit Widya Mataram. In Yogyakarta is ook een studio opgezet waarin delen van de havenstad Surabaya zijn nagebouwd met Hotel Oranje – het huidige hotel Majapahit – de woning van Tjokro, Chinese winkeltjes en een tram.

rinkes arjanodw

Volgens Arjan geeft de film een goede kijk op de geschiedenis. 'Net als Max Havelaar is dit een film die twee kanten van het verhaal laat zien.' Als voorbeeld noemt Arjan de scène waarin een mandoer een arbeider afranselt. 'Je ziet de afranseling, maar je hoort in de film de mandoer uitroepen dat hij ook maar een mislukkeling is die in Nederland geen werk kan vinden. Je ziet zijn frustratie. In Nederland is hij een mislukkeling. Hij wil niet weer mislukken omdat hij op de rubberfabriek waar hij werkt zijn quota niet haalt.'

Arjan legt uit dat het allemaal niet zo zwart-wit is. Het begon allemaal met de zware zeereis naar Nederlands-Indië. 'Veel mensen werden ziek of overleden zelfs tijdens die lange reis. Men werd welkom geheten door een voor hen vijandig klimaat en tropische ziekten waar men niet tegen bestand was. Het was geen grapje. De geschiedenis is niet zo zwart-wit.'

rinkes arjanodw

De rol van Tjokroaminoto wordt gespeeld door de beroemde jonge Indonesische acteur Reza Rahadian. De bekende Indonesische actrice Christine Hakim speelt mbok Tambeng, huishoudster van Tjokro. Christine is tevens een van de producers van 'Guru Bangsa'.

De film draait in 2015 in de Indonesische bioscopen. Of de film ook in Nederland draait, is nog niet duidelijk. 

Alle foto's: Arjanodw

Gerelateerde artikelen

Dewi Reijs op Reis naar Indonesië

Dewi Reijs op Reis naar Indonesië

07-05-2014 | Perjalanan, 18 mei 2014, MC Theater Amsterdam
De korte film Perjalanan, wat 'de Reis' betekent, gaat 18 mei 2014 in première in het MC Theater in Amste...
Meer »
Indonesië in de jaren '70

Indonesië in de jaren '70

23-12-2013 | Film Wet Earth and Warm People
Beelden over het Indonesië van nu zijn volop te vinden op het internet: het bruisende Jakarta, de groene rijstvelde...
Meer »
Indonesische films op IDFA 2013

Indonesische films op IDFA 2013

18-11-2013 | 20 november t/m 1 december 2013
Van 20 november t/m 1 december 2013 vindt alweer de 26e editie van IDFA plaats. Dit Internationaal Documentaire Filmfest...
Meer »
Première The Act of Killing

Première The Act of Killing

15-05-2013 | Vanaf 23 mei te zien in in de Nederlandse filmtheaters
'The Act of Killing', is een film over Indonesië die verschillende prijzen in de wacht heeft gesleept. De f...
Meer »
'Vandaag gaan we zeker winnen'

'Vandaag gaan we zeker winnen'

13-04-2013 | Film bekritiseert Indonesisch voetbal
Rellende voetbalsupporters, 2 voetbalbonden, dreigende sancties van de FIFA. Het Indonesische voetbal is een chaos. Met ...
Meer »
Perjalanan goes Bali

Perjalanan goes Bali

27-08-2014 | Interview
De film Perjalanan, wat De Reis betekent, is geselecteerd voor het Bali International Film Festival, beter bekend als BA...
Meer »
Perjalanan Filmpremière

Perjalanan Filmpremière

15-05-2014 | MC THEATER AMSTERDAM
Op zondag 18 mei gaat in Amsterdam de korte film Perjalanan-De Reis in première in het MC Theater. Perjalana...
Meer »
The Act of Killing wint Bafta

The Act of Killing wint Bafta

17-02-2014 | Bafta-award voor beste documentaire
De veelgeprezen documentaire van regisseur Joshua Oppenheimer, 'The Act of Killing', heeft een Bafta-award in de...
Meer »
Indonesische films op iTunes

Indonesische films op iTunes

24-10-2013 | van Sang Penari tot 5cm
Het aanbod Indonesische films op iTunes Store is nog beperkt. Maar voor de liefhebbers blijft iTunes toch een leuk techn...
Meer »
Mickey Rourke maakt amok op Java

Mickey Rourke maakt amok op Java

11-04-2013 | 'Java Heat' 18 april in Indonesische bioscopen
Mickey Rourke en Kellan Lutz richten grote schade aan op Java in de eerste internationale trailer voor de actiefilm '...
Meer »
Aziatische films in opkomst

Aziatische films in opkomst

04-04-2013 | Interview met Bianca Kuijper, coördinator CinemAsia
De 6de editie van CinemAsia duurt van 4 t/m 7 april 2013. Aziatische films krijgen steeds meer belangstelling. Indonesi&...
Meer »