De Indonesische anti-corruptierechtbank heeft dinsdag (30/6) de voormalige minister van Onderwijs, Nadiem Anwar Makarim, veroordeeld tot 10 jaar gevangenisstraf. Makarim werd schuldig bevonden aan corruptie gedurende zijn ambtsperiode als minister van Onderwijs.
Naast een gevangenisstraf legde de rechtbank Makarim, die ook een van de medeoprichters is van de Indonesische taxi- en betalingsapp Gojek, een geldboete op van 1 miljard rupiah (ongeveer 52.000 euro). Daarnaast verplichtte de rechtbank hem ook tot het terugbetalen van 809 miljard rupiah (ongeveer 42 miljoen euro) aan de staat. Indien hij dit laatste bedrag niet terugbetaalt, wordt zijn gevangenisstraf met 5 jaar verlengd.
Belangenverstrengeling
De kern van de veroordeling draait om het feit dat Makarim, die van 2019 tot 2024 minister van Onderwijs was onder de toenmalige president Joko Widodo, zijn ministerie ertoe heeft aangezet grootschalig Google Chromebooks aan te schaffen voor scholen tijdens de COVID-19-pandemie. Juist in die periode overwoog de Amerikaanse techgigant ook een investering in GoTo, het moederbedrijf van Gojek.
De rechtbank oordeelde dat er sprake was van een bewuste, gestructureerde en systematische belangenverstrengeling. Makarim negeerde hierbij zowel de adviezen van het interne juridische bureau van het ministerie als de nationale richtlijnen die voorschrijven dat binnenlandse producten prioriteit moeten krijgen. Volgens de rechters hield hij vast aan het Chromebook-beleid door ambtenaren die daartegen protesteerden systematisch uit hun functie te zetten.
De rechtbank oordeelde dat de verdachte, die als minister een rolmodel had moeten zijn, zijn bevoegdheden heeft misbruikt. Als hooggeplaatste functionaris zou hij de situatie tijdens de COVID-19-pandemie hebben verergerd, terwijl de onderwijssector destijds al in een crisis verkeerde.
Google niet aangeklaagd
Google zelf werd niet aangeklaagd in deze zaak. De rechtbank vond geen bewijs dat de Chromebooks-aankoop van Makarim invloed heeft gehad op de plannen van Google om in GoTo te investeren.
Het Amerikaanse techbedrijf verklaarde dat de investeringen in GoTo al vóór Makarims aanstelling als minister waren gedaan en dat deze volledig losstonden van het besluit van het Indonesische ministerie van Onderwijs om de laptops aan te schaffen. Er zijn volgens Google dan ook nooit voordelen beloofd of gegeven aan Indonesische functionarissen in ruil voor de keuze voor Chromebooks.
Teleurgesteld
De 41-jarige Makarim ontkent alle beschuldigingen en heeft aangekondigd in hoger beroep te gaan. Hij noemde de straf buitensporig en wees erop dat de rechters in hun vonnis nergens spreken over persoonlijke verrijking. Volgens Makarim heeft de keuze voor het goedkoopste laptopsysteem met een gratis besturingssysteem de schatkist juist een besparing van minstens 3,6 biljoen rupiah (187 miljoen euro) opgeleverd.
Hij stelde teleurgesteld dat dit proces laat zien hoe eerlijke burgers die hun land willen dienen, in Indonesië niet veilig zijn.
Lager dan geëist
De opgelegde straf van 10 jaar viel aanzienlijk lager uit dan de 18 jaar die door de aanklagers was geëist. De rechtbank matigde de straf omdat Makarim zich nog in zijn productieve leeftijd bevindt en de kans moet krijgen op reclassering en een terugkeer in de maatschappij om bij te dragen aan de samenleving. De tijd die Makarim sinds zijn arrestatie in september heeft doorgebracht in voorarrest, wordt van de straf afgetrokken.
In dezelfde zaak werden twee voormalige functionarissen van het ministerie van Onderwijs en een voormalig extern adviseur veroordeeld tot celstraffen tot viereenhalf jaar. De autoriteiten zoeken nog naar een ander staflid, dat voortvluchtig is. Binnen het rechterscollege was er overigens geen volledige consensus: één rechter diende een afwijkende mening in en pleitte voor volledige vrijspraak wegens een gebrek aan overtuigend bewijs.
De rechtszaak trok grote publieke belangstelling, waarbij grote groepen motortaxichauffeurs van Gojek in hun kenmerkende groene jassen naar de rechtbank kwamen om Makarim te steunen.
Reacties