In de afgelegen heuvels en kloven van het dorp Tinga-Tinga (Buleleng, Noord-Bali) zijn wrakstukken aangetroffen van een Boeing 707 van Pan American World Airways die daar 52 jaar geleden neerstortte. Een team dat nieuwe kloof- en klimroutes verkende, deed de vondst bij toeval.
Metaaldelen in de rivierbedding
Zes leden van de groep Rindu Avenger uit het Oost-Javaanse Banyuwangi waren sinds begin november 2026 in het heuvelgebied van Tinga-Tinga om een nieuwe klimroute in kaart te brengen. Tot dan toe waren ze nog niet in de rivierbeddingen geweest, waarvoor speciale uitrusting nodig is. Op 7 november rond 10.00 uur lokale tijd stuitte het team op metaaldelen. Toen ze het water volgden, zagen ze steeds meer metalen onderdelen. Verder stroomafwaarts vonden ze ook grotere delen zoals een tandwielkast, motoronderdelen, een wiel en stukken van de romp.
De groep had aanvankelijk niet door dat het om het toestel ging dat op 22 april 1974 verongelukte, tot een teamlid zich verhalen van dorpsbewoners herinnerde over de crash van Pan Am-vlucht PA 812, waarbij alle 107 inzittenden omkwamen. De vondst werd gemeld bij het dorpsbestuur en deed daarna snel de ronde.
Zorgen om het gebied en de begraafplaats
Het dorpshoofd van Tinga-Tinga bevestigt dat er nog veel brokstukken in het moeilijk toegankelijke gebied liggen; om het terrein te bereiken moet men minstens zes uur lopen en met klimmateriaal langs watervallen afdalen. Hij hoopt dat de Indonesische en Amerikaanse overheden de resten alsnog opruimen omdat inwoners zich zorgen maken over mogelijke schadelijke stoffen of vervuiling.
Volgens het dorpshoofd ligt in Tinga-Tinga ook een begraafplaats met stoffelijke resten van de slachtoffers van de ramp. Tot rond het jaar 2000 kwamen er nog nabestaanden langs, maar inmiddels zijn de graven verweerd en is het hekwerk beschadigd. Eind oktober hielden het dorpsbestuur en de traditionele gemeenschap nog een reinigingsceremonie op de plek van de crash, op de begraafplaats en aan zee om rust te brengen in het gebied en de slachtoffers te herdenken.
Terugblik op de crash in 1974
Vlucht PA 812 was een wekelijkse route van Hongkong naar Los Angeles met tussenstops op onder meer Bali, in Australië en op Hawaï. Volgens archiefberichten van Kompas uit april 1974 had gezagvoerder Donald B. Zinke om 22.09 uur contact met de verkeerstoren in Denpasar met het verzoek om eerder te landen. Om 22.23 uur meldde hij nog dat alles in orde was en dat hij vanaf 12.000 voet (ruim 3.600 meter) begon te dalen.
Kort daarna viel het contact weg en vloog het toestel tegen een steile rotswand. Een politieagent uit de regio belde naar de luchthaven in Denpasar om te melden dat hij een groot vliegtuig brandend omlaag had zien komen. Destijds gold het ongeluk als de zwaarste vliegramp in Indonesië. Door het ruige, moeilijk begaanbare terrein verliep de berging moeizaam. De zwarte doos werd toen wel geborgen, maar grote wrakstukken bleven achter tot die nu, ruim een halve eeuw later, weer werden ontdekt.

Reacties